Dünya Dinleri & Dinler Tarihi / Mbsts, Dhbt ve Görevde Yükselme Kitapları (Mbstskitap.Com Yayınları)

 

Bugn          
Bizi Takip Edin!   
 
 SİSTEM İSTATİSTİKLERİ
Bugün Dün Toplam
1
11
7.654

 

Dünya Dinleri & Dinler Tarihi

 

DİNLER TARİHİ

 

Dinler Tarihi ‘de Mezhepler Tarihi gibi çok zorlanılan konulardan biridir. Biz bu kitabımızda size bu konuyu eksiksiz konu ve bilgileri verdik. Şemalar, notlar, ayrıntılar, sorular … Gerek MBSTS kaynağı gerek DHBT kaynağı her şey elinizin altında. Konuyu okuyup sorularımızı çözdüğünüzde zor diye bir şey kalmayacak.

 

ÖRNEK METİN.

Gnostik Teriminin Tanımı:

 

►Gnostisizm'in tarifini yapmak genellikle zordur. Bununla birlikte, tanrı, âlem, insan, kurtuluş ve bilgi gibi konularda kendine has açıklamalar getiren dinî-felsefî bir akım olduğu söylenebilir. M.Ö. 4.  ve 5. yy.lardan itibaren çeşitli Ortadoğu toplumlarında yaygın olarak görülür. Her ne kadar bazı bilim adamları “Gnostik Din” başlıklı eserler yayınlamışlarsa da gnostisizm kendi başına bir din değildir. Çeşitli dinî gelenekler içerisinde doğal bir gelişim ya da kültürel etkileşim sonucu oluşan bir akımdır. Yahudilik ve Hıristiyanlık içerisinde gnostik inanç ve öğretileri temsil eden ekoller olduğu gibi, tamamıyla gnostik karaktere sahip Sâbiîlik ve Maniheizm gibi dinî gelenekler de mevcuttur.

 

►Bu arada Ortadoğu kökenli gnostik inanç ve öğretilerle Hint geleneği arasında da çeşitli konularda dikkate değer benzerlik ve paralellikler vardır. Suriye, Mezopotamya, Mısır, Filistin, Ürdün ve Anadolu'da İslam hâkimiyeti öncesi dönemlerde yaşayan yerli halkın inanç ve 'düşünce yapısı incelendiğinde çeşitli gnostik akımların izlerine rastlanır.

 

Örneğin; Maniheizm ve Sabiilik bunlardandır. Yine İslam öncesi dönemde Hıristiyanlık ve Yahudiliğin sapık mezhepleri olarak bilinen Elkesailer, Valentinianlar, Setianlar, Mağariler, Kukiler, Esseniler, Bardaisancılar ve Simoncular gibi irili ufaklı birçok akım gnostik inanç ve öğretileri içerirler. Ayrıca Hermetistler, çeşitli sır dinleri mensupları, Yahudilik ve Hıristiyanlık içerisinde yer alan çeşitli mistik-hareketler de gnostik inanç, öğreti ve hayat tarzını yansıtırlar.

 

►Kısaca islam öncesi dönemde gnostisizm, bu yörenin bir alt kültürü konumundaydı ve farklı dil, din ya da cemaat mensubu olan insanların efsanelerini, inançlarını ve İbadetlerini şekillendiriyordu. Bütün gnostik inanç ve öğretilerin temelinde dikkat çekici 3 unsur bulunur:

1-Hayat ve ışık tasavvurlarına dayalı bir yüce varlık inancı.

2-Zıt prensipleri ifade eden bir dualizm anlayışı.

3-İnanılan yüce varlığın dışında olan ve yaratıcı tanrı tasavvurunu ifade eden demiurg düşüncesi.

 

►Hayat ve ışık kültü bütün gnostik akımların dinsel yapılarında yer verdikleri önemli bir özelliktir. Yüce varlığa verilen isimler arasında “Hayat”, “Yüce Hayat”, “İlk Hayat”, “Nur”, “Işık”, “Işık Kralı” ve “Yüce Işık” gibi isimler oldukça dikkat çekicidir.

 

►Gnostiklere göre "Hayat", düzen, huzur ve verimliliğin kaynağı ve varoluşun sırrıdır. Çoğunlukla ilahi alem bir “Hayat Ağacı” tiplemesiyle tasvir edilir. Hayat Ağacı'nın özünde varlığı tam olarak bilenemeyen ve tanımlanamayan yüce tanrı bulunur; yüce tanrı etrafında yer alan ve bir bakıma Hayat Ağacı'nın dallan ve yaprakları gibi düşünülen ilahi varlıklar ve alemler ise, bu yüce varlığın tezahürlerinden veya tecellilerinden ibarettir. Böylelikle tanrının bîr ismi olarak kullanılan Hayat, gnostiklerce sık sık “Bilinemez”, “Kavranamaz” ve “İfade edilemez” olarak nitelenir. Gnostik öğretinin arka tarafında madde-mânâ, aydınlık-karanlık, ruh-beden ve dünya-öte dünya gibi değerler arasında var olduğuna inanılan katı bir dualizm bulunur. Gnostikler genelde alemi, ışık alemi ve karanlık alemi şeklinde ikiye ayırırlar.

 

………………

Devamı kitabımızda

 

NOT: Gnostik yukarıda da izah edildiği gibi zıtlık unsurları içeren ışık-karanlık, iyilik-kötülük gibi daha çok mistik karakterli hayal içeren maddi varlık içermeyen varlıklara inanma, bekleyiş, arayış gibi karışık bir durumu ifade eder. Aslında Gnostik dinlere bakıldığı zaman  ya İslam -Yahudi-Hristiyanlık’tan esintiler olduğu görülür. Bizim burada bu konuyu size izah etmemizin sebebi bu kavramları ve bu kavramlarla ifade edilen din yada mezhepleri tanımanızı sağlamaktır. Sınavlarda bu şekilde sorular gelmektedir. Bütün bu açıklamalardan sonra Maniheizm, Sabiilik(Son gnostik din) gnostik izler taşıyan inançlar sınıfındadır.

 

MANİHEİZM

 

►III. yüzyılda Mani tarafından eski İran'da kurulan ve günümüzde müntesibi bulunmayan gnostik bir din.Mani 216 yılında Güney Mezopotamya'da doğdu. Ailesinin heterodoks Hıristiyan mezhebi Elkesai'ya bağlı olması, içinde yetiştiği ortam ve Maniheizm'deki hıristiyan unsurlarının kaynağı hakkındabir fikir vermektedir. Kaynaklarda on ikiyaşında iken Mani'ye bir meleğin göründüğü, yirmi dört yaşına geldiğinde "ikizi"(Tavm) adını verdiği bu melekten aldığıöğretiler doğrultusunda yeni dini yaymaya başladığı belirtilmektedir. Sasani Kralı I. Şapür zamanında Mani'nin hareketine müsamaha gösterilmiş ve bu sayede Mani başta İran olmak üzere çeşitli bölgelerde dinini yayma fırsatı bulmuştur. Kral I. Behram'ın son günlerine kadar süren buolumlu hava. İmparatorluğun Mecusi başrahibi Kartir'in öncülüğünde Maniheistler'e karşı yoğun bir sindirme kampanyası başlatılması neticesinde sona ermiştir. Yakalanıp zindana atılan Mani 276'da öldürülmüştür.

 

1)Mani'nin öğrencileri onun misyonunu devam ettirmiş. Mani'yi Mecüsiler'e "Zerdüşt'ün manevi oğlu," Budistler'e "geleceğin Buda'sı"(Maitraya) ve Hıristiyanlara "Faraklit" şeklinde anlatmışlardır.

 

………………

Devamı kitabımızda

 

KUTSAL METİNLER:

 

►Mani, sağlığında öğretilerini yazıya geçiren ve bazılarını çizimlerle süsleyen ender din kurucularındandır. Aralarında Hayat incili, Hayat Hazinesi, Şapuragan, Pragmateia. Sırlar Kitabı, Devler Kitabı, Mektuplar ve İlahiler'in bulunduğu,Süryani ve Pehlevi dillerinde yazılmış olan bu eserler, ancak Mani'nin öğrencilerinin eserlerinde parçalar halinde günümüze ulaşmıştır. Dolayısıyla öğrencileri ve takipçileri tarafından farklı dillerde(Kıptice, Süryan'ice, Uygurca, Çince, Farsça ve Latince) kaleme alınan veya derlenen bu yazmalar Maniheizm'in ilk elden kaynaklarını oluşturmaktadır. Mani öğretilerini 7 kitapta bir araya getirmiştir. Bunlar;

1)Mani'nin Mektupları.

2)İlahi Kitabı,

3)Hayat incili Yorumu,

4)Pragmateia

4)Sırlar Kitabı

5)Mektuplar

7)İlahiler ve Dualar

 

İBADET:

 

►Maniheizm'in temel ibadetleri arasında dua ve oruç yer almaktadır.

 

a)Dinleyiciler günde dört defa ibadet ederken seçkinlerin yedi vakit kuzeye dönerek dua etmeleri şarttır. Dua sırasında yüce ışık tanrısına hamd ve tesbihi içeren çeşitli metinler ve ilahiler okunur. Ayrıca

b)Pazar günleri tutulan haftalık orucun yanı sıra yılın çeşitli zamanlarına serpiştirilmiş oruç günlerine riayet söz konusudur. Seçkinler yılın toplam 100 gününü oruçlu geçirirken dinleyiciler yılda toplam otuz günlük oruçla mükelleftir.

c)Kutsal günler ve bayramlar arasında Berna kutlaması ya da anma töreni ilk sırada yer alır. Mani'nin ıstırap çekerek öldürülmesi anısına oruç ve yıllık tövbe ayı olan on ikinci ayın sonunda düzenlenen bu törende Mani için çeşitli ilahiler, dualar ve methiyeler okunur. Bundan başka musafaha yapma ve kutsama törenleri, ölüler için anma töreni de yapılmaktadır. En önemli ayinlerinden biri de seçkinlerin günlük genel yemeğinin dinleyiciler tarafından düzenlenmesidir.

d)Ayrıca haftalık tövbe ve günah itirafı törenleriyle yılda bir defa cemaat halinde yapılan tövbe ayini vardır.

e)Dinleyicilerin gelirlerinin yedide ya da onda birini cemaat için vermeleri de dini görevler arasında sayılmaktadır.

f)Vaaz dini öğretilerin talimi, cemaati temsil etme ve ayinleri idare etme gibi işler seçkinler grubu tarafından yürütülür.

g)Belli bir hiyerarşiye göre düzenlenmiş olan bu grup Mani'nin vekili olarak cemaati yöneten bir lider, on iki öğretici, yetmiş iki piskopos, 360 kişilik yaşlılar grubu ve sıradan seçkinlerden oluşmaktadır. Sıradan seçkinler arasında kadınlar da yer alırken diğer birimler sadece erkeklere mahsustur.

 

►İslam Kaynaklarında Maniheizm. Maniheizm, tevhid inancına aykırı olan düalist karakterli ve alemin ezellliğini gerektiren inanç sistemleri sebebiyle kelam kitaplarının ilahiyyat bölümlerinde, "el-milel ve'n-nihal" türü mezhepler tarihi kitaplarında ve diğer tarih kaynaklarında kurucusunun ismine nisbetle Maniyye, Maneviyye veya Mennaniyye isimleriyle ele alınmıştır.

 

İSLAM DÜNYASINDA ORTAYA ÇIKAN SENKRETİK AKIMLAR:

 

Senkretik:

 

►Birbirinden ayrı düşünce, inanış veya öğretileri kaynaştırmaya çalışan felsefe sistemi. Buna göre senkretik din yada akım deyince anlamamız gereken olgu, mesela Hristiyanlık dininden bazı parçaları olan fakat kendine has bazı özellikleri de olan fakat bakıldığı zaman içinden çıktığı inanç yada akımların izlerini taşıyan yani biraz çorba gibi karışık olan inanç ve akımlara verilen addır.

 

Örneğin Sih dini senkretik bir dindir. Çünkü İslamiyetten izler taşımaktadır, Yahova şahitleri senktenik bir Hristiyan mezhebidir. Moonculuk senkretik bir dindir. Sayentoloji kilisesi senkretik bir akımdır.

 

BABİLİK VE BAHAİLİK:

 

►Bu iki fırka Şii İmamiyye fırkası içinde doğan Şeyhiyye ve Keşfiyye hareketinin içinden doğmuştur.

Babilik: Kurucusu. Mirza Ali Muhammed

Kutsal Kitabı: El-Beyan

Mirza Ali Muhammed’in Görüşleri: Ona göre Hz. Muhammed’in peygamberliği.

 

►İmamın kaybolmasından itibaren bin yıl sürmüş 1844 yılında kendisinin ortaya çıkmasıyla son bulmuştur. Kendisine halef olarak Mirza Yahya Nuri’yi seçmiş, İmamiyye müçtehidlerinin fetvasına dayanılarak 1850’de Tebriz’de kurşuna dizilerek öldürülmüştür.

 

BAHAİLİK:

Kurucusu: Mirza Hüseyin Ali

Kutsal Kitabı: El-Akdes, el-İkan, Kelimât-ı Meknûne’sinin yanı sıra Tarâzât, Kelimât-ı Firdevsiyye eserleri kendisine nispet edilmektedir.

 

Temel Öğretileri:

Namaz, zekât, oruç gibi İslâm dininin öngördüğü ibadetler, Bahâîlikte de bulunmakta, ancak farklı bir formatta eda edilmektedir. Buna göre namaz, kişinin ferdi olarak sabah, öğle ve akşam olmak üzere günde üç defa Allah’ı anmasıdır. Abdest İslâm’dakinden farklı değildir. İbadet için kıbleleri, Bahâullah’ın kabrinin olduğu Akka şehridir. Oruç, 19. ay olan a’lâ ayında on dokuz gün olarak tutulmaktadır. Oruçları İslâm'da olduğu gibi değil, sadece bir perhizden ibarettir. Hac yalnızca erkeklere mahsus olup, Bâb Mirza Ali’nin Şiraz’daki evinin veya Bahâullah’ın Bağdad’da ikamet ettiği evin ziyaret edilmesidir. Zekat, vergi olarak alınmakta olup, malların beşte birinin verilmesiyle gerçekleşir. Cihad Bahâîlikte yasaklanmış bir dini hükümdür.

 

ÖRNEK SORU-1

İçerisinde hayat ve ışık tasavvurlarına dayalı bir yüce varlık inancı, zıt prensipleri ifade eden bir dualizm anlayışı,inanılan yüce varlığın dışında olan ve yaratıcı tanrı tasavvurunu ifade eden demiurg düşüncesi bulunan din ve akımları ifade etmek için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

A)Gnostik                           B)Senkretik

C)Mesih                              D)Sabii

E)Mecusi
 

ÖRNEK SORU-2

İnançlarının temelini, ışık ve karanlık yahut iyilik ve kötülük şeklindeki birbirine zıt iki asil prensibe dayanan gnostik bir düalizmoluşturmaktadır. Ahir zamanda yalancı peygamberler zuhur edecek ve yalancı Mithra (deccal) ortaya çıkıp insanları saptırmaya çalışacaktır. Kurtuluşu elde etmek için ruhun " beş emir" ve "üç mühür" olarak adlandırılan bazı fiillerden uzak durması ve çeşitli kurallara uyması gerekmektedir. Kurallara uyma noktasında müntesipleri seçkinler ve dinleyiciler olarak iki kısma ayrılmaktadır.

Yukarıdaki bilgiler aşağıdaki hangi inanç gurubuna aittir?

A)Sabiilik                                B)Mecusilik

C)Maniheizm                          D)Humanizm

E)Yahova Şahitleri

 

ÖRNEK SORU-3

Aşağıdaki Peygamberlerden hangisi Gnostik inanç sahiplerince Gnostik inanışın atası olarak gösterilmektedir?

A)Hz. Süleyman                    B)Hz. İdris

C)Hz. Yusuf                            D)Hz. Şit

E)Hz. Adem

 

ÖRNEK SORU-4

Kurucusu Mirza Hüseyin Ali, Kutsal Kitapları El-Akdes,el-İkan, Kelimât-ı Meknûne’sinin yanı sıra Tarâzât, Kelimât-ı Firdevsiyye’dir.

İslam dünyasında mehdilik pararelinde ortaya çıkan bu akımın adı aşağıdakilerden hangisidir?

A)Ahmedilik                           B)Kadıyanilik

C)Maniheizm                         D)Babailik

E)Babilik

 

ÖRNEK SORU-5

Birbirinden ayrı düşünce, inanış veya öğretileri kaynaştırmaya çalışan felsefe sistemi olarak tanımı yapılan. Sih dini, Yahova şahitleri, Moonculuk, Sayentoloji kilisesi gibi içinden çıktığı inanç yada akımın izlerini taşıyan inanç yada akımları ifade etmek için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A)Gnostik                              B)Senkretik

C)Mesih                                 D)Sabii

E)Mecusi

 

ÖRNEK SORU-6

Mezopotamya ve İran'ın VII. yüzyılda Müslümanlar tarafından fethedilmesiyle kendilerine zimmilik statüsü tanınmış ve Abbasi döneminde olduğu gibi bazı zamanlarda konulan yaptırımlar dışında genelde dini açıdan müsamaha gösterilmiştir.

Maniyye, Maneviyye veya Mennaniyye isimleriyle de bilinen inanç gurubu aşağıdakilerden hangisidir?

A)Sabiilik                              B)Mecusilik

C)Maniheizm                        D)Humanizm

E)Yahova Şahitleri

 

Ayrıntılı bilgi için : BURAYA TIKLAYIN

 

NOT:

KİTAPLARIMIZ HAKKINDA DAHA AYRINTILI BİLGİLERİ YAZARLARIMIZA SORABİLİRSİNİZ.

 

Hasan TEKİN.0.535.820.33.32                     Sabri BENLİ.0.531.471.17.19

 

 

Ad Soyad

Mesajınız


Telefon
E - Posta Adresiniz